April 19, 2006

Villanelle 17: INRI

Villanelle 17: INRI(Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum)

nen Santiago Villafania Dalityapi

 

nen inatey so binin salita

binmilonget so sansinakuban

atoor so parles da’y propita

 

inmagos sankablian ya dala

naorasan ira’y karumsisan

nen inatey so binin salita

 

nilaknaban na ilem so talba

kauyos na bilay ed kabalgan

atoor so parles da’y propita

 

ambelat so agew a tinmangoa

nen atiguay so komaduan Adan

nen inatey so binin salita

 

nalgep ed odiem so inkapalsa

bangta maligsa ira’y duksaan

atoor so parles da’y propita

 

dia’d ngoro’y pasak iran maruksa

agaoa’y oala ed kasulatan

nen inatey so binin salita

atoor so parles da’y propita

Filed under Language, Literature, Poem, Poetry by The Pangasinan Blog.
Permalink • Print •  • 1 comment

Anto so Kakanaan na Sakey ya Umaanlong a Pangasinan?

nen Santiago B. Villafania

"Our literatures in Tagalog, Cebuano and Ilokano will continue developing as the writers in these languages become more facile with craft. Tagalog has truly become a national language. But the minor languages like Pampango, Zambal and Pangasinan will be poorer – there are no novels written in these languages now, and even their poetry is disappearing." — F. Sionil Jose

Para angan ko ed saray oala ni ed kalangoeran ya naubol so ulo ra ed aoiran no iner say uusaren a salita et Filipino tan English, nayarin anggapo. Ompano ag da labat la naparlasan na linggis ira’y sulsulat da’ra’y pigpigaran umaanlong ed luyag. Say makasengeg, anggapo’y pililikna la na tobunbalo ed abangonan ya salita. Sakey ni, ag da aaralen, panaaralan tan inaral so salitan Pangasinan ed impapaletneg iran aoiran tan unibersidad.

Naandi ira’y umaanlong tayo a singa no kaoayan ed datin Caboloan. Anggaman ontan, nampanaon so salita tan litiraturan Pangasinan ed lima da’ra’y zarzuelista a manlapu ed si Pablo Mejia angga ed say nobilistan si Maria Magsano. Limamplon taon so apalabas insan lamet binmaltaw ira’y pluma da’ra’y sumusulat ed taoir a salita. Bangbalet asagmak ira natan ed mairap a kipapasen ta aliing tan abangon ira ed panaon da’ra’y kailalakan ya oala’y siping a dila.

Anggapo la’y dengel na sakey ya umaanlong natan ta pilatek ni na karaklan ira’y sumusulat ed bayes a dila. Ipikto iya na impakurang a polisiya ed edukasion ya usaren so Filipino, say salitan onkana ed lapag a bansa tan say salitan Inglis.

Anto sirin so kakanaan na sakey ya umaanlong a Pangasinan natan? Oala kasi? Balbaleg, ta oala’d lima da’ra’y umaanlong so bilay na salita tayo. Sikara so samput a manangiyagel ed kaandi tan katiguay na salita o lingguahi tayo. Oala’d lima da’ra’y umaanlong so ibolusion na salita tan litiraturan Pangasinan.

Saray umaanlong et alioan para ed saray kapara da ‘ran umaanlong labat, ingen, sikara so mansisirbin manangioanoan ed saray oala ni ed kalangoeran ta pian nakabatan tan naamtaan da so balor na salitan abangonan.

Dia ed biek taew, laut la ed bansan America, oala ‘ra’y itatalaga ran Poet Laureate ed kada Istado. Simbaoa ira na atagey a kalkalar. Bibirbiren tan ikikinon da met la’ra’y umaanlong natan a mansusulat ed dili ran salita ed nanduruman rihion dia’d apatiran sukong na mundo.

Pigara ed saray nagmaliw a Nobel Prize Winner for Literature et umaanlong - Rudyard Kipling, Rabindranath Tagore, William Butler Yeats, T. S. Eliot, Pablo Neruda tan arum ni’ra.

Kanian sirin kabaleyan tan kaluyagan, no tepeten yo no anto so kakanaan na sakey ya umaanlong a Pangasinan?

Makanakana ira a singa saray bumabangat, abogado, doktor, pastor, politiko, panadiro, basuriro, dumaralos, sumisigay tan managlako’y pandisal ya onliliber-liber ed kaabungan tayo no palbangon.

Filed under Language, Literature, Poetry by The Pangasinan Blog.
Permalink • Print •  • Comment

BNS Hosting - Bitstop, Inc | Philippine Web Hosting | Network Monitoring Service